Naar inhoud
Estate planningLangdurige zorg
Eigen bijdrage verpleeghuis · 2026

Naar een verpleeghuis: wat betaalt u zelf?

Hoeveel van uw AOW en pensioen houdt u over? Wat betekent uw spaargeld voor de eigen bijdrage? En kan uw partner thuis de woonlasten blijven betalen?

De antwoorden hangen met elkaar samen. Hier ziet u hoe het CAK rekent, wanneer aanpassing mogelijk is en welke rol uw woning, schenkingen en testament spelen. Heldere voorbeelden helpen u om overzicht te krijgen en financiële keuzes op tijd te bespreken.

Bekijk de uitleg en voorbeelden
Informatie voor 2026 · Bronnen gecontroleerd op 21 oktober 2026 · Geen persoonlijke CAK-berekening
01 · De basis

Wanneer betaalt u een eigen bijdrage?

De Wet langdurige zorg is bedoeld voor mensen die blijvend intensieve zorg of toezicht nodig hebben. Het CIZ beoordeelt de toegang tot de Wlz. Bij verblijf in een Wlz-instelling, zoals een verpleeghuis, stelt het CAK de eigen bijdrage vast en int deze. Een diagnose dementie alleen bepaalt dus nog niet de zorgindicatie of de bijdrage.

Bij een nieuwe opname geldt doorgaans de eerste vier maanden de lage bijdrage; daarna meestal de hoge. Woont uw partner nog thuis, dan blijft doorgaans de lage bijdrage gelden. Een belangrijke uitzondering is de keuze voor AOW voor ongehuwden: die kan juist tot de hoge bijdrage leiden.

Eigen bijdrage bij verblijf in een Wlz-instelling · per maand · 2026
Soort bijdrageMinimumMaximumGebruikelijke situatie
Lage bijdrage€ 212,60€ 1.115,80Eerste vier maanden; doorgaans ook daarna bij een thuisblijvende partner
Hoge bijdrage€ 0,00€ 3.061,80Meestal na vier maanden zonder thuisblijvende partner

Dit zijn de reguliere grenzen voor verblijf, geen persoonlijke uitkomst. Bij een heel laag inkomen kan vrijstelling van de lage bijdrage mogelijk zijn. De bedragen worden jaarlijks aangepast. Wlz-zorg thuis kent de lage bijdrage, maar de berekening en grenzen kunnen per zorgvorm verschillen, bijvoorbeeld bij een modulair pakket thuis of persoonsgebonden budget.

Bron: CIZ: toegang tot Wlz ↗ · CAK: lage of hoge bijdrage ↗ · lage bijdrage ↗ · hoge bijdrage ↗

02 · Twee gegevensstromen

Hoe berekent het CAK de eigen bijdrage?

  1. Start met het peiljaar

    Voor 2026 kijkt het CAK normaal naar het inkomen over 2024 en het relevante vermogen op 1 januari 2024. Heeft u een partner voor de CAK-berekening, dan tellen diens gegevens in beginsel mee.

  2. Neem het fiscale inkomen

    Het verzamelinkomen omvat box 1, 2 en 3. AOW, aanvullend pensioen, lijfrente en loon kunnen meetellen, net als inkomen uit aanmerkelijk belang en fiscaal inkomen uit vermogen. Zonder aangifte kan het CAK uitgaan van het belastbaar loon.

  3. Verwerk de vermogenscomponent en CAK-regels

    Naast het fiscale box 3-inkomen telt een afzonderlijke vermogensinkomensbijtelling mee. Bij de hoge bijdrage spelen onder meer betaalde belasting, zorgverzekeringsaftrek en persoonlijke aftrekposten een rol. De lage en hoge bijdrage zijn dus verschillende berekeningen, met eigen grenzen.

Welk vermogen telt mee?

Het gaat om het relevante box 3-vermogen, zoals spaargeld, beleggingen en andere box 3-bezittingen, rekening houdend met schulden volgens de toepasselijke regels. De fiscale verwerking en eventuele schuldendrempels zijn bepalend; niet iedere privéschuld is aftrekbaar. Trek dus niet zonder meer alle schulden van het banksaldo af. De CAK-toetsgrens is ook niet dezelfde als het heffingsvrije vermogen voor de inkomstenbelasting.

4% is een inkomensbijtelling, geen vermogensbelasting

Het toetsbedrag is in 2026 € 36.952 zonder partner of € 73.904 met partner. Van het relevante vermogen boven die grens telt 4% als extra jaarinkomen mee. Dit betekent niet dat het CAK automatisch jaarlijks 4% van uw vermogen incasseert. Het fiscale box 3-inkomen kan daarnaast al in het verzamelinkomen zitten.

Bron: CAK: berekening laag ↗ · berekening hoog ↗ · toetsbedrag vermogen ↗

03 · Actuele draagkracht

Peiljaarverlegging CAK: wanneer kan de bijdrage worden aangepast?

De gebruikelijke gegevens uit 2024 kunnen in 2026 achterhaald zijn. Bijvoorbeeld door pensionering, verlies op beleggingen, noodzakelijke uitgaven, uitbetaling van kindsdelen of een schenking. Wat vaak peiljaarverlegging wordt genoemd, heet bij het CAK een aanvraag om aanpassing van de eigen bijdrage. Het CAK beoordeelt of u aan de voorwaarden voldoet.

Aanpassing lage bijdrage

Het relevante inkomen, inclusief de mee te tellen vermogenscomponent, moet in 2026 ten minste € 3.293,60 lager zijn dan in 2024. Het gaat dus niet om een daling van het banksaldo met dat bedrag. Ook vakantiegeld en box 3-inkomen kunnen meetellen.

Aanpassing hoge bijdrage

Hier geldt een andere toets: wat houdt u actueel over na de hoge bijdrage en de standaardpremie voor de zorgverzekering? Het CAK houdt onder meer rekening met het verwachte netto-inkomen, de vermogenscomponent en zorgtoeslag. De standaardpremie is in 2026 € 176,58 per persoon per maand.

Toetsgrens voor aanpassing hoge bijdrage · per maand · 2026
PeriodeAlleenstaandMet partner
Januari t/m juni€ 443,76€ 690,27
Juli t/m december€ 449,44€ 699,11

Dit zijn de zak- en kleedgeldgrenzen voor de actuele toets. Verwar ze niet met de jaarlijkse aftrekpost in de reguliere berekening van de hoge bijdrage.

Actueel vermogen betekent: de juiste peildatum

Bij een aanpassing over 2026 vraagt het CAK het vermogen op 1 januari 2026, niet simpelweg uw banksaldo van vandaag. Een schenking of uitgave later in 2026 verandert die stand niet achteraf. Een vermogensdaling op zichzelf is bovendien geen automatische reden voor toekenning: het totale relevante inkomen en de toepasselijke toets blijven beslissend.

Aanvraag, bewijsstukken en termijnen

U kunt aanvragen zodra u de beschikking heeft ontvangen. Voor 2026 kan dat tot 1 mei 2027, via Mijn CAK of het officiële aanvraagformulier. Leg de beschikking, verwachte jaarinkomsten inclusief vakantiegeld, vermogensgegevens per 1 januari en eventuele partnergegevens klaar. Bij de hoge bijdrage zijn ook de netto-inkomsten en zorgtoeslag relevant.

Na toekenning volgt een voorlopige berekening. Met de definitieve fiscale gegevens stelt het CAK de bijdrage later definitief vast: u kunt geld terugkrijgen of moeten bijbetalen. Voor een volgend jaar is opnieuw een aanvraag nodig als u daarvoor in aanmerking komt. Bij een later ontvangen of gecorrigeerde beschikking voor een eerder jaar kan een termijn van vier maanden na de beschikking gelden.

Bekijk het voorbeeld: € 300.000 naar € 100.000 vermogen ↓

Bron: CAK: aanvraag en termijnen ↗ · voorwaarden lage bijdrage ↗ · voorwaarden hoge bijdrage ↗

04 · Inkomen blijft belangrijk

Blijft de AOW doorlopen bij opname?

Ja. Bij een alleenstaande blijft de AOW in beginsel volgens de toepasselijke alleenstaandennorm doorlopen. Opname beëindigt de AOW niet. AOW en ander inkomen kunnen wel meetellen voor de eigen bijdrage.

Gehuwden en samenwonenden: bekijk beide partners samen

Bij langdurige opname kan volgens de SVB onder voorwaarden een keuze bestaan tussen AOW voor gehuwden en ongehuwden. Laat de SVB beoordelen welke keuze in uw woonsituatie mogelijk is. De hogere ongehuwden-AOW kan aantrekkelijk lijken, maar het gezamenlijke nettoresultaat kan ongunstiger zijn.

Het CAK behandelt een ontvanger van ongehuwden-AOW als alleenstaand; doorgaans volgt na vier maanden de hoge bijdrage, ook als de partner thuis woont. Meer AOW kan ook meer inkomstenbelasting en minder toeslagen betekenen. Aanvullende pensioenen kunnen volgens hun eigen voorwaarden veranderen: vraag dit na bij de uitvoerder.

Vergelijk daarom het inkomen van beide partners na belasting, zorgbijdrage, toeslagen en woonlasten. Alleen de hogere AOW vergelijken geeft een onvolledig beeld.

Bron: SVB: AOW en verpleeghuis ↗ · CAK: gevolgen voor de bijdrage ↗

05 · Van stenen naar spaargeld

Wat gebeurt er met de eigen woning?

Situatie A

Uw fiscale partner blijft thuis

Onder de gebruikelijke voorwaarden blijft de woning een eigen woning in box 1. Zij wordt door de opname niet automatisch box 3-vermogen. Controleer ook of het fiscale partnerschap blijft bestaan.

Situatie B

U woont alleen en wordt blijvend opgenomen

Zonder thuisblijvende fiscale partner kan de eigenwoningregeling nog tot twee jaar na de opnamedatum gelden. Daarna vallen woning en bijbehorende schuld in beginsel in box 3. Verhuur binnen die termijn kan al eerder gevolgen hebben. Bij verkoopplannen of bewoning door anderen moet de precieze regeling worden beoordeeld.

Situatie C

De woning wordt verkocht

Een verkoopopbrengst die als spaargeld of belegging overblijft, kan op een volgende fiscale peildatum box 3-vermogen zijn. Houd rekening met hypotheekaflossing en eventuele herinvestering. Het standaardpeiljaar vertraagt de doorwerking naar het CAK. Een aanvraag om aanpassing heeft eigen voorwaarden en kan niet vrijelijk een gunstige peildatum kiezen.

U hoeft de woning niet automatisch te verkopen vanwege opname. Of aanhouden, verhuren of verkopen passend is, hangt ook af van de woonwensen van de partner, onderhoud, liquiditeit en toekomstige zorguitgaven.

Bron: Belastingdienst: woning bij opname ↗

06 · Vermogen overdragen

Kan schenken aan kinderen de eigen bijdrage verlagen?

Een daadwerkelijke schenking van spaargeld of beleggingen kan het latere box 3-vermogen verminderen. Dat kan doorwerken in de vermogensinkomensbijtelling, maar een lagere bijdrage staat niet vast. Bij een minimum- of maximumbijdrage kan een vermogensdaling bijvoorbeeld zonder effect blijven.

Voor ouders en kinderen geldt in 2026 een jaarlijkse schenkvrijstelling van € 6.908; ouders worden samen als één schenker gezien. Boven de beschikbare vrijstelling kan schenkbelasting verschuldigd zijn. Controleer ook de gevolgen voor box 3 van het kind en de latere erfbelasting. Zie schenken en schenkbelasting en erfbelasting besparen.

Schenken en peiljaarverlegging

Een gift maakt een hoge beschikking niet direct ongedaan. Voor aanpassing blijven de inkomensvoorwaarden en de vermogensstand op de juiste 1 januari gelden. Ook een notariële schenking op papier mag niet zonder nadere beoordeling als een directe CAK-besparing worden gepresenteerd. Een schuld op papier heeft niet vanzelf hetzelfde effect als daadwerkelijk overgemaakt geld.

Belangrijker dan een mogelijke besparing is wat u verantwoord kunt missen. Reserveer geld voor uzelf, de thuisblijvende partner, woonlasten, extra zorg en onverwachte kosten. Leg ook vast wie de schenkbelasting draagt en welke voorwaarden u wilt verbinden aan de overdracht.

Dementie, levenstestament en bevoegdheid

Dementie betekent niet automatisch dat iemand iedere beslissing niet meer kan nemen. Wilsbekwaamheid wordt beoordeeld voor de betreffende handeling. Regel een levenstestament tijdig; controleer of de volmacht schenken toestaat, welke grenzen gelden en hoe belangenconflicten worden voorkomen. Een partner of kind mag niet uitsluitend op grond van de familieband over het vermogen beschikken.

Bij bewind gelden afzonderlijke toestemmingsregels. Kan de betrokkene niet instemmen, dan is voor een schenking doorgaans een machtiging van de kantonrechter nodig. Toestemming is niet vanzelfsprekend. Laat de notaris of bevoegde vertegenwoordiger de concrete bevoegdheden beoordelen vóórdat geld wordt overgemaakt.

Bron: Belastingdienst: schenkvrijstelling ↗ · Rechtspraak: bevoegdheden bij bewind ↗

07 · De tekst van het testament telt

Testament, kindsdelen en een Wlz-clausule

Na het eerste overlijden kunnen kinderen bij de wettelijke verdeling een geldvordering op de langstlevende ouder krijgen. Zij ontvangen hun erfdeel dan nog niet in geld. De vordering is in beginsel niet direct opeisbaar; wet en testament bepalen wanneer dat verandert.

HandelingWaarop letten?
Opeisbare schuld aflossenEen werkelijk bestaande, opeisbare schuld betalen is iets anders dan een gift. Controleer het verschuldigde bedrag en eventuele bijzondere fiscale regels.
Niet-opeisbare schuld vervroegd aflossenHet prijsgeven van een gebruiksvoordeel kan een schenkingselement bevatten. De nominale schuld is niet automatisch het fiscaal neutraal uit te betalen bedrag.
Een schenking doenVermogen wordt zonder gelijkwaardige tegenprestatie overgedragen. Vrijstellingen, schenkbelasting en bevoegdheid moeten worden beoordeeld.

Het kennisgroepstandpunt KG:063:2026:05 behandelt vervroegde aflossing van overbedelingsschulden. Renteafspraken, opgebouwde rente en contante waarde zijn daarbij relevant. Een enkelvoudige rente is niet gelijk aan samengestelde rente; de fiscale marktrente is niet een willekeurig gekozen spaarrente. Bij bovenmatige rente kunnen bijzondere fictiebepalingen spelen. Trek daarom niet de conclusie dat elke betaling met een rente van 6% zonder schenkbelasting kan plaatsvinden.

Niet-opeisbare erfrechtelijke kindervorderingen vallen onder voorwaarden buiten box 3; de bijbehorende schuld is bij de langstlevende dan evenmin aftrekbaar. Opeisbaarheid of betaling kan die positie veranderen. Controleer beide kanten en de peildatum: alleen een bedrag uitboeken is geen volledige fiscale analyse.

Na aflossing moeten ook de eigen zorg en de positie van de langstlevende betaalbaar blijven. Lees verder bij Kindsdeel eerder uitbetalen of bekijk de wettelijke verdeling bij het eerste overlijden.

Bron: Belastingdienst: zoek KG:063:2026:05 ↗ · box 3 en kindervorderingen ↗

08 · Drie fictieve situaties

Rekenvoorbeelden: vermogen is maar één onderdeel

Deze voorbeelden gebruiken de gecontroleerde toetsbedragen van 2026. Het vermogen is steeds verondersteld het relevante box 3-vermogen te zijn, zonder andere bezittingen of aftrekbare schulden. We berekenen uitsluitend de extra vermogensinkomensbijtelling. AOW, box 3-inkomen, belasting, aftrekposten en bijdragegrenzen zijn niet doorgerekend tot een persoonlijke maandbijdrage.

01

Alleenstaande met € 300.000 spaargeld

Fictief · AOW-gerechtigd · aanvullend pensioen € 12.000 bruto per jaar · opname in een Wlz-verpleeghuis

Relevant vermogen op 1 januari 2024€ 300.000,00
CAK-toetsbedrag 2026− € 36.952,00
Vermogen waarover 4% wordt berekend€ 263.048,00
Extra inkomensbijtelling per jaar€ 10.521,92

Berekening: (€ 300.000 − € 36.952) × 4%. Daarnaast tellen AOW en aanvullend pensioen mee in het inkomen. Na de eerste vier maanden kan de hoge bijdrage gelden, maar die is niet uit alleen het spaargeld af te leiden. Onder meer belasting en CAK-aftrekposten ontbreken hier.

02

Eén partner opgenomen, de ander woont thuis

Fictief · beiden AOW-gerechtigd · gehuwden-AOW · eigen woning € 500.000 · gezamenlijk aanvullend pensioen € 24.000 bruto per jaar

Gezamenlijk spaargeld op 1 januari 2024€ 200.000,00
CAK-toetsbedrag met partner− € 73.904,00
Vermogen waarover 4% wordt berekend€ 126.096,00
Extra inkomensbijtelling per jaar€ 5.043,84

Aanname: het fiscale partnerschap en de eigenwoningregeling blijven bestaan. De woning van € 500.000 is dan geen box 3-vermogen in dit voorbeeld. Door de thuisblijvende partner geldt doorgaans de lage bijdrage. Beide AOW-uitkeringen en het pensioen blijven relevant; hypotheek, onderhoud en dagelijkse uitgaven thuis blijven doorlopen. Een keuze voor ongehuwden-AOW vraagt daarom een afzonderlijke gezinsberekening.

03

Vermogen daalt van € 300.000 naar € 100.000

Fictief · alleenstaand · uitsluitend de vermogenscomponent vergeleken · hetzelfde toetsbedrag voor de bijdrage over 2026

OnderdeelNormale berekeningBij gebruik actuele gegevens
Vermogenspeildatum1 januari 20241 januari 2026
Relevant vermogen€ 300.000,00€ 100.000,00
Toetsbedrag€ 36.952,00€ 36.952,00
4% van het meerdere€ 10.521,92€ 2.521,92
Verschil in extra jaarinkomen voor de berekening

€ 8.000,00

Dit is geen besparing van € 8.000 aan eigen bijdrage. Toepassing van actuele gegevens kan alleen na toetsing door het CAK. Bij de lage bijdrage telt de daling van het totale relevante inkomen; bij de hoge bijdrage geldt de beschikbare-middelentoets. Ook het box 3-inkomen kan wijzigen. De oorzaak van de vermogensdaling en de juiste peildatum moeten worden onderbouwd.

Bron: CAK: vermogen ↗ · actuele vermogensgegevens ↗

09 · Het geheel beoordelen

Wanneer is estate planning verstandig?

Tijdig plannen geeft ruimte om keuzes te vergelijken terwijl de betrokkenen daar zelf over kunnen beslissen. Breng testament, levenstestament, kindsdelen, schenkingswensen, eigen woning, AOW, pensioen, box 3 en erfbelasting samen. Neem daarnaast de zorgbijdrage en de uitgaven van beide partners op in een meerjarenoverzicht.

Een maatregel die de CAK-bijdrage kan verlagen, kan elders geld kosten: schenkbelasting, minder rendement, minder liquiditeit of verlies van financiële zelfstandigheid. Vermogensoverdracht kan ook de ontvanger raken. Een goede afweging vergelijkt daarom de totale positie vóór en na een maatregel, niet alleen één heffing.

Van Dijk Pensioenadvies biedt financieel en fiscaal advies vanuit CFP®-financiële planning en de registratie als Register Estate Planner (REP). Voor beoordeling, opstelling of wijziging van notariële akten is een notaris nodig. Bekijk estate planning en financiële planning.

10 · Kort antwoord

Veelgestelde vragen

Blijf ik AOW ontvangen wanneer ik in een verpleeghuis word opgenomen?

Ja, de AOW blijft doorlopen. De toepasselijke norm hangt af van uw woonsituatie. Bij partners kan een keuze voor AOW voor ongehuwden gevolgen hebben voor de eigen bijdrage, belasting en toeslagen. Laat het gezamenlijke nettoresultaat berekenen.

Hoeveel spaargeld mag ik hebben voordat dit extra meetelt voor de CAK-bijdrage?

Voor 2026 gebruikt het CAK een toetsbedrag van € 36.952 zonder partner en € 73.904 met partner. Daarboven telt 4% mee als extra inkomen. Dit is geen grens aan wat u mag bezitten en ook geen vrijstelling van alle box 3-inkomenseffecten.

Moet ik mijn eigen woning verkopen bij opname?

Nee, opname verplicht u niet automatisch tot verkoop. De fiscale behandeling hangt onder meer af van een thuisblijvende fiscale partner, de opnamedatum en eventueel verhuur of verkoop. Ook moet worden bekeken hoe u de eigen bijdrage en overige uitgaven betaalt.

Wat gebeurt er met de eigen bijdrage wanneer mijn partner thuis blijft wonen?

Doorgaans blijft de lage bijdrage gelden. Een keuze voor AOW voor ongehuwden kan dit veranderen: het CAK behandelt u dan als alleenstaand en na de eerste vier maanden geldt meestal de hoge bijdrage.

Kan ik mijn eigen bijdrage laten aanpassen wanneer mijn vermogen is gedaald?

Dat kan onder voorwaarden, maar is niet automatisch zo. Bij de lage bijdrage wordt de daling van het relevante inkomen inclusief de vermogenscomponent getoetst. Bij de hoge bijdrage geldt de toets aan de beschikbare middelen en de zak- en kleedgeldgrens.

Wat is peiljaarverlegging bij het CAK?

Daarmee wordt vaak de aanvraag om aanpassing bedoeld: in plaats van de gebruikelijke gegevens van twee jaar eerder beoordeelt het CAK de actuele financiële gegevens. Voor 2026 gaat het normaal om 2024; na toekenning gebruikt het CAK de gegevens over 2026, met vermogen op 1 januari 2026.

Kan schenken aan kinderen de eigen bijdrage verlagen?

Een echte vermogensoverdracht kan later doorwerken, maar niet gegarandeerd of onmiddellijk. Peildata, inkomen, bijdragegrenzen en eventuele schenkbelasting spelen mee. Houd voldoende over voor uzelf en uw partner en controleer of u bevoegd bent te schenken.

Kan een Wlz-clausule in mijn testament helpen?

Een dergelijke clausule kan onder precies omschreven voorwaarden een kindervordering opeisbaar maken. Of dat bij uw testament gebeurt en wat het voor box 3 en het CAK betekent, moet afzonderlijk worden beoordeeld. Het is geen automatische bijdrageverlaging.

Mag ik kindsdelen eerder uitbetalen?

Dat hangt af van de regeling en uw bevoegdheid. Betaling van een opeisbare schuld verschilt van vrijwillige vervroegde aflossing. Bij een niet-opeisbare vordering kan een schenkingselement ontstaan. Rente, waardering en bijzondere fiscale regels moeten worden gecontroleerd.

Hoe kan ik mijn eigen bijdrage berekenen?

Gebruik de officiële rekenhulp van het CAK met uw beschikking, inkomensgegevens en vermogensgegevens. De voorbeelden op deze pagina berekenen alleen de vermogensinkomensbijtelling; zij berekenen geen persoonlijke maandbijdrage.

Voor een persoonlijke uitkomst: bereken uw eigen bijdrage met de officiële CAK-rekenhulp ↗. De beschikking van het CAK is bepalend.

Direct naar de bron

Meer informatie

Bedragen en voorwaarden voor 2026. De informatie kan wijzigen; raadpleeg bij een aanvraag de actuele informatie van de bevoegde instantie.

Wat betekent langdurige zorg voor uw financiële situatie?

Een opname in een verpleeghuis kan grote financiële gevolgen hebben, ook voor de partner die thuis blijft wonen.

Door tijdig inzicht te krijgen in uw inkomen, vermogen en testamentaire regelingen, kunnen weloverwogen keuzes worden gemaakt.

Van Dijk Pensioenadvies helpt u bij het beoordelen van de financiële en fiscale gevolgen en het in kaart brengen van mogelijke oplossingen.