Naar inhoud
Kennisbank · Kindervorderingen

Kindsdeel eerder uitbetalen: wanneer betaal je schenkbelasting?

Een langstlevende ouder mag een kindervordering doorgaans eerder aflossen. Maar als de vordering nog niet opeisbaar is, kan een vervroegde betaling geheel of gedeeltelijk als schenking worden aangemerkt.

Gebaseerd op kennisgroepstandpunt KG:063:2026:05 van 22 juni 2026 · Gecontroleerd op 18 oktober 2026

Wat is een kindsdeel?

Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner de goederen en schulden van de nalatenschap. De kinderen krijgen in plaats van directe uitbetaling een geldvordering op de langstlevende. Dat tegoed wordt vaak het kindsdeel genoemd.

Voorbeeld: de nalatenschap van de eerste ouder is € 300.000. De langstlevende en twee kinderen erven ieder een derde. Elk kind krijgt een nominale vordering van € 100.000, maar ontvangt het geld doorgaans nog niet. Een voorschot op de erfbelasting kan vervolgens met die vordering worden verrekend. De juridische hoofdsom moet daarom eerst zorgvuldig worden vastgesteld.

Het gaat hier om de wettelijke verdeling of een daarop aansluitende testamentaire regeling. Bij andere testamenten kan de uitwerking anders zijn.

Wanneer wordt het kindsdeel uitbetaald?

Een kindervordering uit de wettelijke verdeling wordt meestal opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende. De wet noemt ook faillissement en het van toepassing worden van de schuldsaneringsregeling. Een testament kan aanvullende opeisbaarheidsgronden bevatten.

Een testament, overeenkomst of eerdere afrekening kan dus bepalend zijn voor de vraag of het kind nú betaling kan verlangen. Een vordering die opeisbaar is, vraagt een andere beoordeling dan een vordering die pas veel later betaald hoeft te worden.

Mag de langstlevende eerder uitbetalen?

Bij de wettelijke verdeling biedt artikel 4:17 BW ruimte om de vordering geheel of gedeeltelijk eerder te voldoen. Controleer daarbij de concrete regeling. Onder meer wilsrechten en de positie van minderjarige kinderen kunnen aanvullende formaliteiten meebrengen.

Dat vervroegd betalen juridisch mogelijk is, betekent niet dat het volledige nominale bedrag fiscaal neutraal kan worden uitgekeerd. Een kindervordering aflossen en een schenking doen zijn verschillende handelingen, maar bij vervroegde aflossing kunnen zij gedeeltelijk samenvallen. Bewaar daarom de oorspronkelijke vaststelling, de renteafspraak en de berekening van eerdere betalingen.

Waarom kan sprake zijn van een schenking?

Een bedrag dat pas later opeisbaar wordt, kan economisch minder waard zijn dan hetzelfde bedrag dat je vandaag ontvangt. Betaalt de langstlevende meer dan die economische waarde, dan kan het kind worden bevoordeeld doordat het eerder over het geld kan beschikken.

Er zijn twee aparte vragen: is door de betaling sprake van een schenking? En, als dat zo is, op welk bedrag waardeert de Successiewet die schenking? De economische contante waarde en de fiscale waardering zijn niet hetzelfde.

Voor de beoordeling zijn onder meer de opeisbaarheid, de vastgestelde hoofdsom, de renteafspraken, de verstreken tijd, de marktrente bij aflossing en de statistische levensverwachting van belang. Daarna spelen de fiscale waarderingsregels een rol. Een bedrag boven de contante waarde is daarom niet zonder meer hetzelfde als het belastbare schenkingsbedrag.

Wordt een kindsdeel opeisbaar door een Wlz-clausule? Lees ook wat langdurige zorg betekent voor kindsdelen en de eigen bijdrage. De voorwaarden van het testament, box 3 en de CAK-peildata moeten samen worden beoordeeld.

Welke rol speelt rente over het kindsdeel?

1. Geen rente

De nominale hoofdsom groeit niet door rente. Moet het kind nog lang wachten, dan kan de economische contante waarde bij vervroegde aflossing lager zijn dan die hoofdsom.

2. Enkelvoudige rente

Er komt rente bij over de oorspronkelijke hoofdsom, niet over eerdere rente. Voor de fiscale aflossingsbeoordeling moeten de hoofdsom en de opgebouwde renteschuld afzonderlijk worden bekeken. Ook als de rente over de hoofdsom voldoende hoog is, kan de renteloze, opgebouwde renteschuld nog een voordeel voor de langstlevende bevatten.

3. Samengestelde rente

Ook eerdere rente gaat rente dragen. Is de afgesproken samengestelde rente lager dan de relevante marktrente, dan kan bij vervroegde aflossing een nadere contantewaardeberekening nodig zijn.

4. Samengestelde rente ten minste gelijk aan de marktrente

Volgens het kennisgroepstandpunt leidt betaling van de nominale schuld inclusief aangegroeide rente in die situatie niet tot een schenking wegens het prijsgeven van dit gebruiksvoordeel. De toepasselijke rente moet daarvoor op het moment van aflossing worden geverifieerd.

De marktrente in het standpunt is de rente volgens artikel 38p Wet op de loonbelasting 1964 en artikel 12.3a Uitvoeringsregeling loonbelasting 2011. Dit is niet een willekeurig gekozen spaarrente. De 3% in de voorbeelden hieronder is een voorbeeldveronderstelling, geen vermelding van de actuele marktrente.

Bij renteaangroei boven wat 6% samengestelde rente zou opleveren, kunnen bijzondere fictiebepalingen gelden. Ook bij aflossing kan het bovenmatige deel fiscaal worden belast. “6% rente is altijd veilig” is daarom geen bruikbare algemene conclusie; onder meer de samenstelling, de opeisbaarheid en de toepasselijke regels moeten kloppen.

Twee verschillende waarderingen

De voorbeelden van de Belastingdienst

Deze twee voorbeelden horen bij de specifieke casus uit het kennisgroepstandpunt. De langstlevende is op het aflossingsmoment 71 jaar, verkeert in normale gezondheid en heeft in die casus nog 15 jaar statistische levensverwachting. De marktrente is verondersteld op 3%.

Voorbeeld A · Renteloze vordering

De economische contante waarde

  • Nominale vordering: € 100.000.
  • Resterende looptijd: 15 jaar.
  • Marktrente in dit voorbeeld: 3%.
circa € 64.186

€ 100.000 ÷ 1,03¹⁵ = circa € 64.186. Volgens de uitgangspunten van deze casus vormt betaling van de contante waarde geen schenking. Dit is geen algemeen toepasbare aflossingswaarde voor andere gezinnen.

Voorbeeld B · Betaling van € 80.000

De fiscale waarde van de schenking

Als door die betaling sprake is van bevoordeling, gebruikt de Successiewet een eigen waardering. Bij 71 jaar hoort factor 7. Het fictieve vruchtgebruik is € 100.000 × 6% × 7 = € 42.000.

De fiscale waarde van de vordering is dan € 100.000 − € 42.000 = € 58.000. Bij betaling van € 80.000 wordt de schenking in de officiële casus gewaardeerd op:

€ 22.000

€ 80.000 − € 58.000 = € 22.000. Dat is niet simpelweg € 80.000 − € 64.186. De € 22.000 is een waarde van een schenking, geen bedrag aan verschuldigde schenkbelasting.

Bron: KG:063:2026:05 – de volledige casus, rentevarianten en toelichting. Het zijn twee aflossingsvarianten van dezelfde oorspronkelijke casus, niet twee betalingen die na elkaar plaatsvinden.

Alleen hoofdsom en rente

Hoe ontwikkelt jouw kindsdeel zich?

Bereken de nominale ontwikkeling met een vast rentepercentage. Deze rekentool berekent geen economische contante waarde, schenkingscomponent of schenkbelasting.

De juridisch vastgestelde beginstand. De tool verwerkt geen tussentijdse aflossingen, rentebetalingen of belastingverrekeningen.
Standaard 0%. Vul alleen een percentage in dat aansluit bij de gemaakte afspraak.

Zo rekenen we met hele en gedeeltelijke jaren

Een heel jaar loopt van de ontstaansdatum naar dezelfde kalenderdatum in het volgende jaar. Voor de resterende dagen delen we het werkelijke aantal dagen door het werkelijke aantal dagen tot het volgende jubileum: 365 of 366. Bij 29 februari gebruiken we in een niet-schrikkeljaar 28 februari als jubileum. We rekenen met kalenderdatums, zonder invloed van zomer- of wintertijd.

Rekenlooptijd = hele jubileumjaren + resterende dagen ÷ dagen in het lopende jubileumjaar. Enkelvoudig: hoofdsom × percentage × rekenlooptijd. Samengesteld: hoofdsom × (1 + percentage)rekenlooptijd. Bij een deeljaar gebruiken we dus een exponentiële groeifactor bij samengestelde rente. Tussentijds ronden we niet af; bedragen worden voor weergave afgerond op centen.

De uitkomst kan afwijken van de juridische berekening als het testament of een overeenkomst andere rentedagen, bijschrijfmomenten of afrondingsregels voorschrijft. De calculator past de wettelijke variabele renteregeling niet automatisch toe. Standaard staan beide datums tien jaar uit elkaar en is de rente 0%.

Waarom kan de contante waarde lager zijn?

Wie een renteloze vordering al vóór de opeisbaarheid aflost, geeft het voordeel prijs om het geld nog langer te kunnen gebruiken. De contante waarde maakt dat tijdsverschil in het specifieke voorbeeld zichtbaar.

Contante waarde = nominale vordering / (1 + marktrente)resterende looptijd
€ 100.000 / 1,0315 ≈ € 64.186

Dit is uitsluitend het vaste voorbeeld uit het kennisgroepstandpunt. Er is geen tweede vrij invulbare fiscale calculator. De relevante marktrente en statistische levensverwachting moeten voor een werkelijke aflossing worden geverifieerd; ze mogen niet naar een gewenste uitkomst worden gekozen.

Wil je het grotere geheel bekijken? Lees ook Erfbelasting besparen: zeven mogelijkheden met voorbeelden over beide overlijdens.

Direct naar de bron

De Belastingdienst en de wet op een rij

Je invoer wordt lokaal in de browser verwerkt, niet opgeslagen of verstuurd. De rekentool is bedoeld voor inzicht in de nominale ontwikkeling, niet voor het definitief vaststellen van rechten, een schenking of een belastingaanslag.

Wil je een kindsdeel eerder uitbetalen?

Overweeg je als langstlevende ouder een kindsdeel alvast uit te betalen? Of wil je weten welke rechten en fiscale gevolgen verbonden zijn aan een kindervordering?

Als financieel planner en Register Estate Planner (REP) kan ik de financiële en fiscale gevolgen inzichtelijk maken. Daarbij beoordelen we de relevante testamentaire bepalingen, renteafspraken en de gevolgen voor de nalatenschap.

Waar nodig vindt afstemming met een notaris of fiscalist plaats.